जितपुर–सिम्रामा उद्योगको ‘पहिचान संकट’: बोर्ड किन लाग्दैन, अनुगमन किन मौन?
स्पर्श खबर जितपुर बारा वैशाख ११ गते
बारा जिल्लाको जितपुर–सिम्रा उपमहानगरपालिका औद्योगिक दृष्टिले तीव्र रूपमा विकसित हुँदै गएको क्षेत्र हो। यहाँ साना–ठूला दर्जनौँ उद्योग सञ्चालनमा छन्। तर अचम्मको कुरा के छ भने धेरै उद्योगहरू सञ्चालनमा आइसकेपछि पनि आफ्नो आधिकारिक बोर्ड (नाम, दर्ता विवरण, सम्पर्क) राख्दैनन्। यसले केवल पहिचानको समस्या मात्र होइन, नियमन र पारदर्शितामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।
बोर्ड किन लगाउँदैनन् उद्योगहरू?
उद्योगहरूले बोर्ड नराख्नुका पछाडि विभिन्न कारण देखिन्छन्। पहिलो, कर र नियमनबाट बच्ने मनोवृत्ति। कतिपय उद्योगहरू पूर्ण रूपमा दर्ता प्रक्रिया पूरा नगरी सञ्चालनमा आउने भएकाले आफ्नो पहिचान सार्वजनिक गर्न हिच्किचाउँछन्। दोस्रो, मापदण्ड र नियमको कमजोरी—स्थानीय तहले बोर्ड राख्न अनिवार्य गरेको भए पनि कार्यान्वयन फितलो छ। तेस्रो, प्रतिस्पर्धी बजारमा आफूलाई ‘लो प्रोफाइल’ राख्ने रणनीति पनि केही उद्योगहरूले अपनाउने गरेका छन्।
अनुगमन निकाय किन मौन?
सबैभन्दा गम्भीर प्रश्न भनेको—अनुगमन गर्ने निकाय किन मौन छन्? उपमहानगरपालिकाको उद्योग शाखा, घरेलु तथा साना उद्योग कार्यालय, र सम्बन्धित नियामक निकायहरूले नियमित अनुगमन नगर्दा यस्तो प्रवृत्ति मौलाएको देखिन्छ। कहिलेकाहीँ सीमित जनशक्ति, स्रोत अभाव, वा प्राथमिकतामा नपर्नु पनि कारण हुन सक्छ। तर स्थानीयवासी र व्यवसायीहरू भन्छन्—“मौनता केवल कमजोरी मात्र होइन, कतै मिलेमतोको संकेत त होइन?”
यसको असर के पर्छ?
बोर्ड नराख्दा उपभोक्तालाई उद्योगको पहिचान थाहा हुँदैन, जसले गुणस्तर र उत्तरदायित्वमा असर पार्छ। कुनै समस्या आएमा जिम्मेवार को हो भन्ने अन्योल रहन्छ। साथै, यसले राजस्व संकलनमा पनि नकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ।
समाधान के हुन सक्छ?
समस्या समाधानका लागि स्थानीय तहले कडा अनुगमन र दण्ड–जरिवाना प्रणाली लागू गर्न आवश्यक देखिन्छ। प्रत्येक उद्योगले स्पष्ट रूपमा आफ्नो बोर्ड राख्नुपर्ने व्यवस्था कडाइका साथ कार्यान्वयन हुनुपर्छ। साथै, उद्योगीहरूलाई पनि पारदर्शिता र सामाजिक उत्तरदायित्वप्रति सचेत गराउनु जरुरी छ।
निष्कर्ष:
जितपुर–सिम्रामा उद्योगहरूको बोर्ड नलगाउने प्रवृत्ति सामान्य बेवास्ता होइन, यो नियमनको कमजोरी र पारदर्शिताको अभावको संकेत हो। यदि समयमै नियन्त्रण गरिएन भने यसले दीर्घकालीन रूपमा औद्योगिक वातावरणमै असर पार्न सक्छ।